W wielu biurach zieleń pojawia się na samym końcu, gdy meble już stoją, a jedynym wolnym miejscem jest róg przy oknie albo kawałek podłogi między biurkami. Tymczasem jedno z najbardziej praktycznych rozwiązań do open space trzeba zaplanować dużo wcześniej. Chodzi o donice w zabudowie meblowej, czyli rośliny wpuszczone w szafki, regały i niskie ścianki działowe.
Dobrze zaprojektowane dzielą przestrzeń, nie zabierają metrów i tworzą równą linię zieleni. Źle zaprojektowane kończą się zawilgoconą płytą meblową, roślinami, których nie da się wymienić, i serwisem, który nie ma jak się dostać do korzeni. W tym artykule pokazujemy, co ustalić na etapie projektu mebli, jakie gatunki się sprawdzają i jakich błędów unikać. Tekst jest przede wszystkim dla architektów i projektantów wnętrz, ale przyda się też działom facility, które odbierają projekt biura.
Dlaczego zieleń w meblach, a nie donice na podłodze
Donica wolnostojąca to najprostsze rozwiązanie, ale w open space ma ograniczenia. Zajmuje podłogę, utrudnia sprzątanie, a przy przestawianiu biurek zwykle ląduje w przypadkowym miejscu. Zieleń wbudowana w meble rozwiązuje kilka problemów naraz:
- Dzieli strefy bez stawiania ścianek. Szafka z roślinami między zespołami daje poczucie odrębności, ale nie zamyka przestrzeni ani nie odcina światła.
- Nie zabiera metrów. Rośliny wykorzystują górę zabudowy, która i tak jest potrzebna jako miejsce do przechowywania.
- Porządkuje aranżację. Rośliny rosną na jednej wysokości i w jednej linii, więc open space wygląda spójnie, a nie jak zbiór przypadkowych donic.
- Jest bliżej ludzi. Zieleń na wysokości biurka jest w polu widzenia przez cały dzień pracy, a nie tylko w drodze do kuchni.
Kontakt wzrokowy z roślinami w miejscu pracy ma też uzasadnienie w badaniach. W eksperymentach polowych Nieuwenhuisa i współpracowników (2014) pracownicy biur z roślinami oceniali wyżej satysfakcję z miejsca pracy, koncentrację i jakość powietrza, a w jednym z badań osiągali wyższą produktywność niż w biurach bez zieleni.
Zieleń w zabudowie to nie dekoracja dodana do mebli, tylko element mebla. Dlatego decyzje o niej zapadają razem z projektem stolarki, a nie po montażu.
Co trzeba ustalić na etapie projektu mebli
Większość problemów z roślinami w zabudowie wynika z jednego: mebel zaprojektowano bez myślenia o wodzie, korzeniach i serwisie. Poniżej lista rzeczy, które warto ustalić z wykonawcą zieleni, zanim rysunki trafią do stolarni.
Głębokość skrzyni i wkład
Rośliny nie powinny stać bezpośrednio w skrzyni z płyty meblowej. Potrzebny jest wodoszczelny wkład, czyli pojemnik z tworzywa lub metalu osadzony w zabudowie, w który wstawia się doniczki z roślinami albo podłoże. Wkład chroni mebel i pozwala wyjąć całość do czyszczenia.
Wymiary skrzyni wynikają z wymiarów wkładu, a te z wielkości roślin. Dlatego kolejność jest odwrotna niż zwykle w projekcie mebli:
- dobór gatunków i wielkości roślin do miejsca,
- dobór doniczek uprawowych i wkładu,
- dopiero na tej podstawie wymiary wnęki w zabudowie.
Skrzynia musi być głębsza niż doniczka uprawowa o warstwę drenażu albo przestrzeń na wodę, która przesącza się przez podłoże. Zbyt płytka wnęka oznacza, że rośliny wystają ponad blat razem z doniczkami albo stoją w wodzie.
Odprowadzenie nadmiaru wody
W zabudowie meblowej nie ma odpływu, więc trzeba zdecydować, co dzieje się z nadmiarem wody. Najczęściej stosuje się jedno z dwóch rozwiązań:
- wkład ze zbiornikiem i wskaźnikiem poziomu wody - roślina pobiera wodę z rezerwuaru, a serwis widzi, kiedy go uzupełnić,
- warstwa drenażowa z keramzytu lub granulatu – nadmiar wody zbiera się poniżej korzeni i nie zalega w podłożu.
Ochrona płyty meblowej
Nawet przy dobrym wkładzie zdarzają się zachlapania podczas podlewania. Krawędzie wnęki i wierzch zabudowy wokół roślin warto wykończyć materiałem odpornym na wilgoć. Szczególnie ważne są krawędzie płyty - to tam woda wnika najszybciej i powoduje pęcznienie.
Wysokość roślin a stanowisko pracy
Zieleń w szafce przy biurku powinna dawać poczucie odrębności, ale nie zasłaniać monitorów, okien i współpracowników. Przy projektowaniu warto ustalić:
- jaka ma być docelowa wysokość roślin nad blatem lub nad zabudową,
- czy zieleń ma pełnić rolę przegrody wizualnej (wyższe rośliny), czy tylko akcentu (niższe, zwisające),
- z której strony pada światło i czy rośliny nie zacienią stanowisk.
Dostęp dla serwisu
Rośliny w zabudowie trzeba podlewać, czyścić, przycinać i co jakiś czas wymieniać. Serwis potrzebuje do nich swobodnego dostępu. Dobrze, gdy:
- wierzch wnęki jest otwarty albo ma zdejmowaną maskownicę,
- wkład lub doniczki można wyjąć bez demontażu mebla,
- przy zabudowie jest miejsce, żeby stanąć z konewką i nie przeszkadzać pracownikom.
Praktyczna wskazówka: poproś wykonawcę zieleni o wymiary wkładów i doniczek, zanim zamkniesz projekt stolarki. Poprawka na rysunku kosztuje kilka minut, a przeróbka gotowego mebla – nową płytę.
Jakie gatunki sprawdzają się w zabudowie meblowej
Roślina w szafce ma trudniejsze warunki niż roślina przy oknie. Stoi zwykle w głębi biura, w ograniczonej ilości podłoża i blisko ludzi, którzy ją codziennie mijają. Dlatego dobieramy gatunki, które:
- dobrze znoszą umiarkowane i słabsze światło,
- rosną wolno albo dają się łatwo formować,
- nie są wrażliwe na drobne wahania podlewania,
- nie mają kolców ani ostrych krawędzi liści na wysokości rąk.
W praktyce w zabudowie meblowej najczęściej sprawdzają się:
| Gatunek | Dlaczego się sprawdza | Gdzie w zabudowie |
|---|---|---|
| Aglaonema | znosi słabsze światło, ma dekoracyjne, wzorzyste liście | niskie szafki przy biurkach |
| Epipremnum (potos) | rośnie zwisająco, łatwo go formować i przycinać | krawędzie zabudowy, regały |
| Zamiokulkas | magazynuje wodę w kłączach, dobrze znosi przerwy w podlewaniu | miejsca słabiej doświetlone |
| Sansewieria | pionowa forma, niewielkie wymagania | wąskie wnęki, ścianki działowe |
| Fikus lirolistny | duże liście, wyraźna forma, potrzebuje więcej światła | wyższe zabudowy bliżej okien |
Ostateczny dobór zawsze zależy od pomiaru światła w konkretnym miejscu. Ta sama szafka może mieć zupełnie inne warunki przy oknie i trzy rzędy biurek dalej. Więcej o jednym z najbardziej wytrzymałych gatunków piszemy w artykule o pielęgnacji sansewierii.
Najczęstsze błędy przy projektowaniu donic w meblach
Z naszej praktyki wynika, że większość kłopotów z roślinami w zabudowie powtarza się w różnych biurach. Najczęściej spotykamy:
- Brak wkładu. Podłoże wsypane bezpośrednio do skrzyni z płyty meblowej to prosta droga do zawilgocenia i pęcznienia mebla.
- Za płytka wnęka. Rośliny nie mieszczą się razem z doniczką i drenażem, więc stoją za wysoko albo w wodzie.
- Rośliny dobrane do wizualizacji, a nie do światła. Gatunek, który dobrze wygląda na renderze, w głębi open space może po kilku miesiącach słabnąć.
- Brak dostępu dla serwisu. Zamknięta maskownica, której nie da się zdjąć, oznacza, że podlewanie odbywa się „na oko”, a wymiana rośliny wymaga demontażu.
- Zieleń dodana na końcu. Gdy rośliny wybiera się po montażu mebli, trzeba dopasować je do wnęki, a nie odwrotnie. Efekt bywa przypadkowy.
Gdy roślina w zabudowie słabnie, przyczyną rzadko jest sam gatunek. Najczęściej to warunki: światło, woda albo brak opieki.
Przykład: zieleń w zabudowie na 19 piętrach biura banku
W realizacji dla Erste Bank Polska w budynku The Bridge w Warszawie zaprojektowaliśmy zieleń dla 19 pięter i około 25 000 m² powierzchni biurowej, w sumie około 4700 roślin. Przy stanowiskach pracy postawiliśmy właśnie na donice zintegrowane z szafkami i zabudową meblową.
Dzięki temu rośliny dzielą open space między zespoły, nie zajmują podłogi i na każdym piętrze tworzą równą linię zieleni. W zabudowie rosną aglaonemy, epipremnum, zamiokulkasy, sansewierie i fikusy lirolistne, czyli gatunki opisane wyżej. Pozostałe strefy, takie jak kuchnie, korytarze, kafeteria i tarasy, dostały inne rozwiązania, dopasowane do ich funkcji i światła.
Przy projekcie tej skali zieleń w zabudowie ma jeszcze jedną zaletę: powtarzalność. Ten sam typ wkładu i podobny dobór gatunków na kolejnych piętrach ułatwia serwis i utrzymanie spójnego wyglądu całego biura.
Podsumowanie
Donice w zabudowie meblowej to jedno z najbardziej praktycznych rozwiązań do open space, ale tylko wtedy, gdy zaplanuje się je razem z meblami. Najważniejsze decyzje to:
- wymiary wnęki wynikające z wkładu i wielkości roślin,
- sposób odprowadzania nadmiaru wody i ochrona płyty,
- wysokość roślin dopasowana do stanowisk pracy,
- swobodny dostęp dla serwisu,
- gatunki dobrane do zmierzonego światła, a nie do wizualizacji.
Jeśli przygotowujesz projekt biura, warto dołączyć zieleń do specyfikacji od początku. Jak przygotować taki dokument, opisujemy w artykule Specyfikacja zieleni w projekcie biura – brief dla architekta i generalnego wykonawcy.
Projektujesz biuro z zielenią w meblach? Współpracujemy z architektami już na etapie koncepcji: mierzymy światło, dobieramy gatunki i przekazujemy wymiary wkładów do projektu stolarki. Dzięki temu zabudowa i rośliny od początku do siebie pasują.
FAQ - donice w zabudowie meblowej
Nie. Rośliny w zabudowie powinny stać w wodoszczelnym wkładzie, który chroni płytę przed wilgocią i pozwala wyjąć całość do czyszczenia lub wymiany. Podłoże wsypane bezpośrednio do skrzyni prowadzi do zawilgocenia i pęcznienia mebla.
To zależy od wielkości roślin i doniczek uprawowych. Wnęka musi pomieścić doniczkę razem z warstwą drenażu lub zbiornikiem na wodę. Dlatego wymiary skrzyni najlepiej ustalić z wykonawcą zieleni, zanim projekt trafi do stolarni.
Najczęściej aglaonemy, epipremnum (potosy), zamiokulkasy i sansewierie, a w wyższych zabudowach bliżej okien fikusy lirolistne. To gatunki, które dobrze znoszą warunki biurowe i dają się formować. Ostateczny dobór zależy od pomiaru światła w konkretnym miejscu.
Najwygodniej przez wkład ze zbiornikiem i wskaźnikiem poziomu wody albo przez podłoże z warstwą drenażową. Serwis podlewa rośliny od góry i kontroluje poziom wody. Ważne, by wierzch zabudowy był dostępny, bez zamkniętych maskownic.
Tak, jak każda żywa zieleń w biurze. Rośliny trzeba podlewać, czyścić z kurzu, przycinać i co jakiś czas wymieniać. Regularny serwis sprawia, że zabudowa wygląda spójnie przez cały rok, a problemy z wilgocią czy kondycją roślin są wychwytywane wcześnie.
Źródła
- Nieuwenhuis M., Knight C., Postmes T., Haslam S.A. (2014). The relative benefits of green versus lean office space: Three field experiments. Journal of Experimental Psychology: Applied, 20(3), 199–214. https://doi.org/10.1037/xap0000024
